Początki gminy Gniewino

           W marcu 1945 r. dobiegły końca walki na obecnych ziemiach północnych i zachodnich.

Wraz z normowaniem się życia na wyzwolonych terenach wypłynęła kwestia ich administracji. Chciano stworzyć taki system administracyjny, który spełniałby funkcje sprawnej władzy wykonawczej i zapewniał możliwość szybkiej unifikacji tych ziem z pozostałymi obszarami kraju[1]. 14 sierpnia 1944 r. został wydany okólnik Komitetu Obwodowego zawierający stwierdzenie, iż zorganizowanie i uruchomienie aparatu administracyjnego na wyzwolonych terenach jest jednym z najpilniejszych zadań państwowych·.

30 marca 1945 r. Prezydium Krajowej Rady Narodowej na wniosek Rady Ministrów podjęło decyzję o utworzeniu województwa gdańskiego. Początkowo obszar województwa był niewielki. W jego skład wchodziły powiaty: morski, kartuski, kościerski, starogardzki, tczewski, gdański oraz trzy miasta: Gdańsk, Sopot i Gdynia. 7 lipca województwo zostało powiększone o pięć powiatów ówczesnego województwa szczecińskiego (Sławno, Miastko, Słupsk, Lębork, Bytów) oraz o cztery powiaty okręgu mazurskiego ( Elbląg, Malbork, Sztum, Kwidzyn)[2]. Obszar powiatu lęborskiego wynosił 1642.3 km, w tym tereny wiejskie zajmowały 1542.3 km, a miejskie, tj. Lębork i Łeba 71,8 km[3].

Utworzenie powiatowej władzy administracyjnej w Lęborku nastąpiło dość szybko, przy czynnej pomocy radzieckiego komendanta wojennego gen. Kropotkina. 11 kwietnia 1945 r. odbyło się wspólne zebranie Łódzkiej Grupy Operacyjnej PPR oraz polskich mieszkańców Lęborka. Na zebraniu tym wybrano władze powiatu i miasta. W skład powiatu lęborskiego wchodziły dwie gminy miejskie (Łebno, Łeba) oraz osiem gmin wiejskich (Cewice, Choczewo, Łebień, Łęczyce, Okęcin, Rozłazin, Gniewino)[4].

13 listopada 1945 r. powołane zostało Ministerstwo Ziem Odzyskanych, na czele którego stanął Władysław Gomułka. Do jego zadań należało opracowanie wytycznych polityki rządu względem tych ziem, kierowanie i koordynowanie akcją osiedleńczą, przejęcie zarządu mienia poniemieckiego oraz kierowanie działalnością innych ministerstw na tych obszarach.

Funkcje administracyjne na terenach wyzwolonych obejmowały ekipy przybyłe z ziem centralnych, na czele których stał z reguły pełnomocnik rządu. Mianowano więc pełnomocnika rządu dla byłych Prus Wschodnich, później Okręgu Mazurskiego, Dolnego Śląska i Pomorza Zachodniego[5].

Tworząca się administracja Ziem Odzyskanych pracowała w warunkach bardzo trudnych. Naloty alianckie, działania wojenne i przede wszystkim taktyka spalonej ziemi stosowana przez wycofujące się wojska hitlerowskie doprowadziły do olbrzymich zniszczeń i spustoszeń. Wszystko to stwarzało rodzące się z dnia na dzień zadania i problemy. W ruinach leżały domy mieszkalne. Brakowało wody, prądu i gazu. W wyzwolonych powiatach województwa gdańskiego na ogólną liczbę około 50 000 gospodarstw rolnych, 2070 gospodarstw było zniszczonych całkowicie, a 6965 częściowo[6]. W powiecie lęborskim całkowitemu zniszczeniu uległo 40 gospodarstw, a 116 częściowemu[7].

          Jednym z pierwszych ważnych zadań Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku było przeprowadzenie korekt w podziale administracyjnym powiatów na gminy na Ziemiach Odzyskanych, wchodzących w skład województwa gdańskiego. W Polsce Ludowej przyjęto za model taką gminę, jaka istniała w systemie podziału administracyjnego Polski przedwrześniowej, tj. gminę zbiorową o dużym obszarze i sporej liczbie mieszkańców, a także stosunkowo dużej liczbie gromad, czyli pomocniczych jednostek podziału administracyjnego[8].

            Największe trudności były związane z organizacją urzędów gminnych i sołectw. Była ona uzależniona od napływu ludności polskiej na wieś, ta zaś chętniej osiedlała się w mieście. W wielu wsiach proces powstawania urzędów gminnych i sołectw był długotrwały. Do końca 1945 r. w powiecie lęborskim na dziesięć gmin wchodzących w jego skład w dwóch brak było urzędów gminnych[9]. Jedną z pierwszych wsi w tym powiecie, w której ukonstytuował się urząd gminny było Gniewino.

            W maju 1945 r. gminę zaczęła organizować Polska Partia Robotnicza. W tym czasie zamieszkiwało tam niewielu Polaków. Jej ludność składała się w przeważającej liczbie z Niemców[10].

            Początki gminy były bardzo trudne - brak było prądu oraz maszyn. Szerzyła się także epidemia tyfusu brzusznego, a funkcjonujący jeszcze szpital nie był zaopatrzony w personel oraz szczepionki. Występowały problemy z komunikacją, nie tylko międzywioskową, ale także z miastem powiatowym.

W 1946 r. wysunięto postulat włączenia gminy Gniewino do powiatu wejherowskiego, lecz jej mieszkańcy nie wyrazili na to zgody. Argumentowali to tym, iż zostali by pozbawieni przywilejów, a ponadto związali się już społecznie i gospodarczo z powiatem lęborskim[11].